Drie taboes van de energietransitie

Energeia, 23-10-2018

Ken Caldeira van Stanford vraagt zijn studenten soms wat de grootste fundamentele doorbraak is geweest in de klimaatwetenschap sinds 1979. Het is een strikvraag. Er zijn geen fundamentele doorbraken geweest sinds die tijd.

Dat de verbranding van fossiele brandstoffen grote gevolgen heeft voor het klimaat weten we al lang. In een rapport uit 1965 aan president Johnson van de VS werden de toename van het CO2 niveau in de atmosfeer en de verwachte gevolgen (opwarming, zeespiegelstijging en het smelten van ijskappen) in detail besproken. Het  geeft ruim 50 jaar later nog steeds een lucide overzicht van het probleem.

Dat er lang zo weinig met die kennis is gedaan komt doordat men zich heel goed realiseerde hoe groot de economische pijn en disruptie zou zijn om hier wel echt wat aan te doen. Voor te stellen om fossiele brandstoffen daadwerkelijk te gaan uitfaserenwerd taboe; het lag – in hedendaagse terminologie – buiten de beleidsrealiteit. De relatief kleine groep mensen die het wel deed werd simpelweg genegeerd.

Dit taboe werd pas doorbroken (met Parijs als mijlpaal) toen mensen met eigen ogen de gevolgen van klimaatverandering begonnen te zien. Het zelf observeren dat het warmer wordt geeft een veel sterkere motivatie om te handelen dan het weten dat dit ooit in de toekomst gaat gebeuren.

 

Toch was er wel degelijk een moment waarop een gedeeltelijk uitfaseren van fossiele brandstoffen op tafel lag. Kernenergie begon in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw een grote vlucht te nemen. Men voerde de productie van Groningen gas op tot ongekende hoogte – bezorgd als men was om met dat gas te blijven zitten. Shell zette een joint venture op met Gulf (nu Chevron), General Atomics, waar men een nieuw type reactor ontwikkelde.

Dat de geschiedenis een andere afslag heeft genomen is vooral te wijten aan het verbeten verzet dat NGO’s in de westerse wereld decennia lang voerden tegen kernenergie. Dit taboe op kernenergie leidde uiteindelijk tot de Duitse Atomausstieg – een zich aanpassen aan de realiteit dat voor het merendeel van de Duitse bevolking kernenergie geen acceptabele optie is.

Het taboe op kernenergie begint nu langzaam af te brokkelen. Voor velen is het omgaan met nucleair afval een veel kleiner probleem dan de opwarming van de aarde. Dat betekent niet dat daarmee het bouwen van nieuwe kerncentrales in een land als Nederland op korte termijn weer een serieuze optie wordt. Kernenergie is simpelweg te duur geworden. De weinige kerncentrales die nu nog gebouwd worden in de westerse wereld worden veelal ver boven budget opgeleverd.

 

Toen Roger Revelle en Wallace Broecker in 1965 hun rapport over klimaatverandering voor President Johnson schreven konden zij dat rapport nog onbekommerd afsluiten met een discussie van geoengineering technieken om klimaatverandering tegen te gaan. Bij geoengineering wordt de opwarming van de aarde tegengegaan door de reflectiviteit van de aarde te vergroten.

Het vergroten van de reflectiviteit van de aarde door middel van aerosols van sulfaten in de stratosfeer (zoals beschreven in een artikel van Nobelprijswinnaar Paul Crutzen) lijkt daarbij de meest realistische optie. Een programma dat de opwarming van de aarde met 1 graad beperkt kost naar schatting minder dan 10 miljard dollar per jaar. We zullen er weinig of niets van merken – hooguit dat de zonsondergangen iets roder worden.

We doen het al zonder dat het de bedoeling is: er is een koelend effect van aerosols die wereldwijd door industrie en kolencentrales worden uitgestoten dat zorgt voor een temperatuursdaling van ongeveer 0,5 graad en dat ruwweg een derde van de opwarming door broeikasgassen teniet doet. Dat kan efficiënter en met veel minder schadelijke bijwerkingen voor de gezondheid door op veel grotere hoogte te injecteren.

Het taboe op geoengineering is nog steeds voor de volle 100% van kracht. Dat is begrijpelijk: voordat men het weet vermindert het de animo om de emissies van broeikasgassen te reduceren. Maar wie gaat een land als China tegenhouden als zij over 20 jaar besluiten hiertoe over te gaan – als de gevolgen van klimaatverandering nog veel duidelijker en pijnlijker zijn dan nu het geval is?

 

Advertisements
This entry was posted in Geen categorie. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s