Hoe haalbaar is 2 graden?

Energeia, 23-1-2019

De samenleving confronteert oliebedrijven met een eigenaardig dilemma. De maatschappij stelt ze verantwoordelijk voor klimaatverandering maar blijft ondertussen hun product onverminderd consumeren.

Als deze bedrijven, om een beter begrip te krijgen van mogelijke toekomstige ontwikkelingen, lange termijn scenario’s uitwerken komen ze veelal uit bij twee uitersten. In het ene uiterste (voor de Equinor, het vroegere Statoil, scenario’s: “Renewal”) komt er daadwerkelijk een adequate wereldwijde samenwerking tot stand om klimaatverandering tegen te gaan die, geholpen door technologische vooruitgang, de opwarming tot 2 graden weet te beperken.

Voor het andere uiterste (voor de Equinor scenario’s: “Rivalry”) blijven nationale korte termijn belangen de overhand houden en koerst men af op 3 graden of meer. De strijd om de macht is in dit scenario belangrijker dan de strijd tegen klimaatverandering. Als men het in dit scenario bij 2 graden weet te houden komt dat door aan de geo-engineering noodrem te trekken. Solar radiation management is een relatief goedkope en technisch makkelijk haalbare manier om de temperatuur van de aarde te verlagen.

Kan men het de oliebedrijven – en instanties als de IEA – verwijten dat zij geen 1,5 graad scenario hebben? Misschien zullen zij er, in het kader van politieke correctheid, wel wat gaan maken. In werkelijkheid gelooft geen mens erin. 2 graden is al moeilijk genoeg.

Is 2 graden ook kansloos?

In de 25 jaar dat klimaatverandering nu op de politieke agenda staat is het gehalte aan CO2 in de atmosfeer gestegen van 350 tot ruim 400 parts per million (ppm). Voor een volgende stijging van 50 ppm zullen we geen 25 jaar meer nodig hebben. De afspraken die in Parijs gemaakt zijn leiden ons in de richting van ruim 3 graden en zijn vrijblijvend.

De afgelopen 10 jaar steeg in China de capaciteit van kolencentrales tot een duizelingwekkende hoogte. Die groei stopt nu maar in de rest van Azië en Afrika blijft China gewoon kolencentrales financieren en bouwen. Het draagt er toe bij dat de wereldwijde uitstoot van CO2 zo hardnekkig blijft toenemen.

Er is vrijwel geen regering ter wereld die het zich kan permitteren om fossiele energie zo duur te maken als nodig is om de afslag richting 2 graden in te slaan. Bevolkingen pikken het simpelweg niet. De talloze free riders (niet alleen Rusland en het Midden Oosten maar ook, zij het in mindere mate, de VS en China) willen het niet eens proberen en ondermijnen de pogingen in Europa om het wel te doen.

China’s CO2 uitstoot, per hoofd van de bevolking, is nu gelijk aan die van de EU. China’s CO2 uitstoot mag, volgens het akkoord van Parijs, nog tot 2030 doorgroeien. 2030 is ook het jaar dat Nederland een 49% CO2 reductiedoel moet gaan halen. De Chinese onderhandelaars aan de wereldwijde klimaattafels hebben het spel hard gespeeld. Maar een dergelijk verschil valt niet goed uit te leggen aan de Nederlandse burger.

Of heeft 2 graden een kans?

In Duitsland mag de Energiewende dan nog niet geleid hebben tot een noemenswaardige teruggang van emissies (zon en wind vervingen nucleair), toch is het een succes. De Energiewende leidde tot een snelle stijging van de opwekking van elektriciteit uit zon en wind die in hoge mate bijdroeg aan de grote kostendalingen ervan.

In deze vroege fase van een energietransitie gaat het er niet om de uitstoot van CO2 zo snel mogelijk te reduceren. Het gaat nu om het vinden, perfectioneren en goedkoper maken van technieken die wereldwijd gaan helpen bij het tegengaan van klimaatverandering. Onze track record in het tegengaan van emissies mag dan ronduit slecht zijn; onze track record in menselijke inventiviteit en het vinden van technische oplossingen is heel goed.

Samen met een toenemende bewustwording van klimaatverandering en een grotere bereidheid tot actie zijn het positieve ontwikkelingen. Die bewustwording en bereidheid tot actie zal verder toenemen als de gevolgen van klimaatverandering duidelijker en pijnlijker worden.

Smart follower of first mover?

Niemand weet welk lange termijn scenario er voor ons in het verschiet ligt, Rivalry of Renewal. Nederland is te klein om hier invloed op te kunnen uitoefenen; het zal ons overkomen. Wij mogen dan hopen op Renewal; wij moeten er óók rekening mee houden dat het Rivalry wordt. Dat, en de noodzaak om draagvlak te behouden en de pijn voor burgers te begrenzen, beperkt onze opties.

Want die pijn komt er. De energietransitie brengt ook een verandering in onze manier van leven met zich mee: minder vliegen en minder vlees eten. Te stellen dat de energietransitie niet meer gaat kosten dan 0,5% van ons bruto binnenlands product lijkt me wel erg kort door de bocht. Burgers die geconfronteerd worden met nu snel stijgende kosten voor energie en met een substantiële toekomstige uitgave voor bv een warmtepomp ervaren dat in ieder geval anders. Zijn de totale kosten van het snel ombouwen van ons hele energiesysteem niet simpelweg erg onzeker? De energietransitie is geen sprint maar een marathon met een onzeker parcours.

Voordat de Energiewende van start ging zei de Duitse minister Jürgen Trittin dat de kosten voor de Duitse burger misschien een euro per maand zouden zijn. Duitse consumenten betalen nu jaarlijks 25 miljard euro extra voor elektriciteit ten gevolge van de Energiewende. Het is de prijs die zij betalen voor het voorloper zijn; een prijs die over een lange periode wordt uitgesmeerd.

Met de nu sterk gedaalde prijzen van zon en wind profiteert ons land daarvan. Laten we dat niet vergeten als mensen voor Nederland de rol van voorloper op klimaatbeleid ambiëren en ons proberen te overtuigen van de grote economische kansen die daar liggen. Het kan soms beter uitpakken een smart follower te zijn dan een ambitious first mover. Tenzij het klimaat boven alles gaat natuurlijk.

Advertisements
This entry was posted in Geen categorie. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s